K., hai mươi chín tuổi, là thợ sửa bo mạch điều hòa dân dụng tại quận Cẩm Lệ, chạy xe máy ghé tiệm để lấy cuộn dây đồng và mấy con tụ ngậm. Gương mặt K. phờ phạc, hai mắt quầng thâm vì thức trắng nhiều đêm cày thêm việc ngoài giờ. Cậu ta ngồi bệt xuống ngạch cửa, vừa thở dài vừa gõ ngón tay liên hồi lên đầu gối:

"Chú ơi, dạo này con thấy cuộc sống ngột ngạt quá. Mở mạng xã hội ra thấy bạn bè cùng lứa ai cũng khoe mua nhà, đổi ô tô, làm chức này chức nọ kiếm tiền trăm triệu mỗi tháng. Nhìn lại mình ngày nào cũng lấm lem dầu mỡ, cầm mỏ hàn với kìm kẹp kiếm từng đồng bạc lẻ, con thấy bất an và tủi thân vô cùng. Con không biết bao giờ mình mới giàu có để được hạnh phúc như người ta..."

Tôi không vội giảng giải, chỉ lẳng lặng với tay lấy chiếc máy bơm nước cũ của một bà cụ bán bún bò đầu phố gửi sửa hôm qua đặt lên bàn gỗ. Tôi tháo từng con ốc mười mi-li-mét bám đầy bụi đất, dùng giẻ lau sạch lớp dầu mỡ cũ trên trục quay rồi thay vào đó một chiếc phớt cơ khí mới tinh:

"Con nhìn cái máy bơm này xem. Khi tháo rời từng bộ phận, nó chỉ là đống sắt vụn vô tri với vài vòng dây đồng và mấy con ốc rỉ sét. Nhưng khi người thợ ráp đúng từng chi tiết, tra dầu mỡ cẩn thận và cắm điện vào, cánh quạt quay tít kéo dòng nước ngọt lành từ lòng đất sâu lên tầng cao cho cả gia đình sinh hoạt mỗi ngày. Niềm hạnh phúc của người lao động nằm ở chỗ: bằng đôi bàn tay và khối óc của mình, con biến những thứ hư hỏng thành đồ vật có ích cho đời."

1. Ảo tưởng về hạnh phúc gắn liền với sự giàu sang chớp nhoáng

Xã hội hiện đại đang tạo ra một cơn sốt áp lực vô hình lên vai những người trẻ tuổi.

Các thuật toán mạng xã hội ngày đêm nhồi nhét vào tâm trí chúng ta những câu chuyện làm giàu thần tốc, những hình ảnh sang chảnh bên xe hơi đắt tiền và những chuyến nghỉ dưỡng xa hoa. Người ta dần tin rằng chỉ khi có hàng tỷ đồng trong tài khoản, sở hữu nhà lầu xe hơi thì cuộc đời mới đáng sống.

Nhưng đó chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm đầy ảo ảnh. Tôi từng chứng kiến nhiều người kiếm tiền rất nhanh qua những phi vụ đầu cơ chụp giật, nhưng đổi lại là những đêm mất ngủ triền miên vì lo sợ thị trường sụp đổ, những bữa cơm gia đình nguội ngắt không tiếng cười và những cơn đau dạ dày hành hạ. Tiền bạc chất đầy két sắt nhưng tâm hồn thì nghèo nàn và luôn run rẩy trước bất trắc.

Hạnh phúc không phải là thứ có sẵn ở một cái đích xa xôi nào đó để con săn lùng. Hạnh phúc thực chất là một trạng thái tâm lý sinh ra từ chính cách con nhìn nhận và trân trọng những gì mình đang có trong từng phút giây hiện tại.

2. Phép màu của lòng biết ơn từ những điều nhỏ bé

Hơn mười năm trước, khi xưởng gia công linh kiện điện tử của tôi bị phá sản do đối tác quỵt nợ, tôi rơi vào cảnh trắng tay, nợ nần ngập đầu và phải tá túc trong một căn phòng trọ ẩm thấp mười hai mét vuông.

Những ngày tháng tăm tối đó đã dạy cho tôi một bài học để đời: khi con người ta rơi xuống đáy vực, thứ cứu rỗi linh hồn không phải là những giấc mơ viển vông, mà là khả năng nhận ra và biết ơn những hạt mầm sự sống nhỏ bé nhất quanh mình.

Tôi biết ơn vì mỗi sớm mai thức dậy hai mắt mình vẫn còn sáng để nhìn thấy ánh mặt trời, đôi bàn tay vẫn còn lành lặn để cầm được chiếc kìm chiếc búa kiếm hạt cơm nuôi thân, và trong túi vẫn còn đủ hai mươi ngàn đồng để ăn một bát cháo nóng lót dạ. Khi lòng mình biết ơn những điều dung dị đó, nỗi sợ hãi tự khắc tan biến và lòng tự trọng được thắp sáng trở lại.

Lòng biết ơn trong đời sống thực tế không phải là lời nói đãi bôi, mà là thái độ sống trọn vẹn:

Một là biết ơn sức khỏe và sự lành lặn của thân thể. Được hít thở không khí trong lành, đôi chân còn đi lại vững vàng, không phải nằm trên giường bệnh truyền từng chai hóa chất đã là một đặc ân vô giá mà biết bao tỷ phú sẵn sàng đánh đổi toàn bộ gia tài để có được.

Hai là biết ơn bữa cơm gia đình đầm ấm. Một đĩa rau muống luộc chấm tương, bát canh cua đồng thanh mát và tiếng cười đùa của vợ con bên mâm cơm chiều quý giá hơn vạn lần những bữa tiệc xa hoa đầy toan tính ngoài xã hội.

Ba là biết ơn khách hàng và công việc mưu sinh. Dù làm thợ sửa điện, thợ hồ, tài xế hay nhân viên văn phòng, mỗi công việc chân chính mang lại đồng tiền lương thiện nuôi sống bản thân và gia đình đều đáng được trân trọng và tự hào.

3. An nhiên tự tại: Cảnh giới cao nhất của sự trưởng thành

Người chưa từng trải thường nhầm tưởng an nhiên là buông xuôi, lười biếng hay trốn tránh trách nhiệm đời sống.

Thực chất, an nhiên tự tại là đỉnh cao của sự thấu hiểu quy luật nhân quả và sự rèn giũa nội lực. Đó là khi con dốc hết tâm sức làm việc đàng hoàng, cẩn trọng trong từng thao tác nhỏ nhất, nhưng lòng không còn bị chi phối bởi sự so đo hơn thua với thiên hạ.

Khi con tập trung toàn bộ tâm trí vào việc vặn chặt một con ốc, hàn một mối chì bóng bẩy, hay sửa êm một chiếc quạt điện, tâm trí con sẽ đạt đến trạng thái tĩnh lặng tuyệt đối. Mọi ồn ào của phố thị, mọi sự ghen tị phù phiếm đều dừng lại sau cánh cửa tiệm. Con tìm thấy niềm vui thuần khiết trong từng chuyển động của đôi bàn tay lao động.

Tiếng máy bơm nổ giòn giã trong sương sớm

Tôi cắm phích điện vào ổ cắm thử tải. Chiếc máy bơm sau khi được thay phớt và căn chỉnh trục lập tức phát ra tiếng ro ro êm ru, đều đặn như nhịp thở của một cỗ máy khỏe khoắn.

K. nhìn dòng nước phun mạnh mẽ qua đầu ống xả, nét mặt giãn ra, đôi mày nhíu chặt từ từ buông lỏng. Cậu ta cầm lấy cốc nước chè, nhấp một ngụm thật chậm rãi rồi mỉm cười:

"Nghe chú nói xong, con thấy lòng mình nhẹ bẫng đi chú ạ. Con cứ mải nhìn sang sân nhà người khác mà quên mất rằng mình đang có một cái nghề vững chắc trong tay, có sức khỏe và có gia đình bình an bên cạnh."

Tôi vỗ vai K., cười xòa: "Thế thì cầm mớ đồ này về xưởng, bật mỏ hàn lên mà làm việc cho thật chu đáo nghen con. Cứ sống đàng hoàng, làm ăn tận tâm và biết trân quý từng ngày bình dị, thì hạnh phúc tự khắc đong đầy trong tim chứ chẳng cần tìm kiếm ở đâu xa."

Bình minh rọi những tia nắng ấm áp qua khung cửa tiệm. Ngoài đường, dòng người bắt đầu tấp nập mưu sinh cho một ngày mới. Tôi khẽ tựa lưng vào mép bàn gỗ, ngắm nhìn phố xá và nghe lòng mình dâng lên một niềm an lạc thanh tân, phẳng lặng như dòng nước sông Hàn buổi sớm.