Tôi vội rót cho chị O. một ly nước ấm, đỡ chị ngồi xuống ghế:

"Có chuyện chi rứa O., bình tĩnh uống miếng nước rồi kể anh nghe xem nào?"

Chị O. quẹt nước mắt, giọng run lẩy bẩy:

"Anh ơi, em suýt nữa thì ân hận cả đời! Mẹ em năm nay sáu mươi tám tuổi, ở dưới Thăng Bình, Quảng Nam. Sáng nay là lịch mẹ phải ra Bệnh viện Đà Nẵng tái khám bệnh tim và tiểu đường. Mẹ sợ em bận việc cơ quan đầu tuần bị trừ lương, nên giấu em, tự đón xe buýt từ năm giờ sáng ra thành phố một mình.

Ra tới cổng bệnh viện, người đông như nêm cối, loa gọi số ồn ào làm mẹ em hoa mắt chóng mặt. Lúc xếp hàng bốc số, mẹ em bị chen lấn làm rơi mất cái túi ni-lông đựng thẻ căn cước và sổ y bạ cũ. Đến khi vào phòng khám, bác sĩ hỏi mẹ đang uống thuốc tim mạch loại gì thì mẹ em luống cuống không nhớ tên hoạt chất, chỉ nhớ 'viên thuốc màu vàng nhỏ xíu'. Không có sổ cũ, không biết tên thuốc đang dùng, mẹ em hoảng quá huyết áp tăng vọt lên gần hai trăm, phải đưa vào phòng cấp cứu thở oxy. May mà có một chị điều dưỡng tốt bụng lấy điện thoại mẹ em gọi về cho em. Em vừa từ bệnh viện chạy về đây đón con nhỏ. Em thương mẹ quá mà công việc không thể nghỉ phép đưa mẹ đi khám mỗi tháng được, giờ em phải làm sao hả anh?"

Tôi nhìn người con gái hiếu thảo đang dằn vặt bản thân, thở dài một tiếng đầy cảm thông:

"O. này, cuộc sống mưu sinh ở phố thị ai cũng có lúc kẹt cứng công việc không thể theo sát cha mẹ từng bước chân được. Nhưng để mẹ già đi khám một mình với một cái túi ni-lông túm tụm giấy tờ và một trí nhớ lơ đãng tuổi già là sự thiếu sót trong khâu chuẩn bị của người làm con! Người già đi bệnh viện sợ nhất là cảnh bơ vơ lạc lõng giữa biển người. Muốn mẹ đi khám an toàn dẫu không có con bên cạnh, em bắt buộc phải trang bị cho mẹ một chiếc 'Túi Khám Bệnh Tiêu Chuẩn' và một tấm thẻ y tế dự phòng ngay từ hôm nay!"

Cơn ác mộng của người già giữa mê hồn trận bệnh viện

Tôi phân tích cho chị O. thấy những rủi ro thực tế mà người lớn tuổi phải đối mặt khi đi khám bảo hiểm một mình tại các bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến trung ương:

Bệnh viện công lập buổi sáng là một môi trường cực kỳ căng thẳng: tiếng còi xe cấp cứu, hàng ngàn người chen chúc, thủ tục nhiều tầng nấc từ tiếp đón, đóng dấu bảo hiểm, đo sinh hiệu, lấy máu xét nghiệm, siêu âm cho tới lấy thuốc. Một người trẻ nhanh nhẹn đôi khi còn thấy choáng ngợp, huống chi là một người già mắt mờ, tai lãng, chân đau.

Khi người già mang giấy tờ trong những chiếc túi ni-lông hay bọc vải tạm bợ:

• Rất dễ bị móc túi hoặc đánh rơi khi rút ra rút vào liên tục qua các phòng ban.
• Khi bác sĩ hỏi tiền sử bệnh tật và các loại thuốc đang dùng, người già thường chỉ nhớ mang máng "viên thuốc màu trắng, viên thuốc con nhộng màu đỏ". Bác sĩ không thể kê đơn chuẩn xác nếu không có tên hoạt chất và liều lượng cụ thể, dễ dẫn đến nguy cơ xung đột thuốc hoặc quá liều cực kỳ nguy hiểm.
• Khi xảy ra sự cố tụt đường huyết, ngất xỉu hay tăng huyết áp đột ngột, các y bác sĩ cấp cứu sẽ mất rất nhiều thời gian quý giá để xác minh danh tính và tìm kiếm số điện thoại của người nhà nếu không có thông tin mang sẵn trên người.

Năm món đồ bắt buộc trong chiếc túi khám bệnh an toàn

Tôi hướng dẫn chị O. cách thiết kế và chuẩn bị một bộ hành trang đi khám chuyên nghiệp cho mẹ, gồm năm thành phần cốt tử:

Một là, chiếc túi vải đeo chéo trước ngực nhiều ngăn có khóa kéo an toàn.
Tuyệt đối không dùng túi xách tay hay túi ni-lông. Hãy mua cho mẹ một chiếc túi đeo chéo bằng vải dù chống nước, dây đeo chắc chắn vắt qua vai và túi luôn nằm áp sát trước ngực. Chiếc túi này mẹ đeo cố định trên người từ lúc bước lên xe buýt cho tới khi về lại nhà, không bao giờ đặt xuống ghế chờ hay bậu cửa sổ phòng khám.

Hai là, kẹp hồ sơ y tế nhựa chia màu theo quy chuẩn.
Trong túi, trang bị một chiếc kẹp hồ sơ nhựa trong suốt có nhiều ngăn:

• Ngăn ngoài cùng: Thẻ căn cước công dân gắn chíp và thẻ bảo hiểm y tế đã được lồng chung trong một bao nhựa bảo vệ cứng cáp.
• Ngăn thứ hai: Giấy chuyển tuyến bảo hiểm (nếu có) và sổ khám bệnh có dán mã số bệnh nhân.
• Ngăn thứ ba: Các kết quả xét nghiệm máu, phim chụp X-quang, siêu âm tim của hai lần khám gần nhất để bác sĩ tiện đối chiếu tiến triển bệnh.

Ba là, bảng danh mục thuốc đang sử dụng có dán ảnh màu và liều lượng.
Đây là thứ quan trọng nhất cứu vãn sự lúng túng của người già. Chị O. hãy lấy một tờ giấy cứng cỡ bàn tay, kẻ bảng rõ ràng:

• Cột 1: Tên biệt dược và tên hoạt chất gốc của từng loại thuốc mẹ đang uống hàng ngày.
• Cột 2: Cắt một mẩu vỏ hộp thuốc thật có in hình viên thuốc hoặc chụp ảnh màu dán vào bên cạnh.
• Cột 3: Liều lượng và thời gian uống cụ thể (ví dụ: sáng một viên sau ăn, tối nửa viên trước khi ngủ).
  Tờ giấy này được ép nhựa dẻo chống nước. Khi bước vào gặp bác sĩ, mẹ chỉ cần rút tờ giấy này đặt lên bàn khám. Bác sĩ chỉ cần nhìn lướt qua trong ba giây là nắm trọn vẹn phác đồ điều trị mà không cần phải tra hỏi người già.

Bốn là, tấm thẻ thông tin liên lạc khẩn cấp đeo trước cổ hoặc cài áo.
In một tấm thẻ cứng nhỏ như thẻ nhân viên, lồng dây đeo mềm trước cổ mẹ:

• Mặt trước ghi: Họ tên, năm sinh, địa chỉ ở quê, nhóm máu, các bệnh nền mãn tính (tim mạch, tiểu đường) và các loại thuốc bị dị ứng (ví dụ: dị ứng kháng sinh nhóm pê-ni-xi-lin).
• Mặt sau in đậm số điện thoại khẩn cấp: "Người liên hệ khẩn cấp: Con gái O. - Số điện thoại: 0905... (luôn nghe máy hai mươi tư trên bảy)".

Năm là, một chai nước ấm nhỏ và hai viên kẹo ngọt phòng hạ đường huyết.
Người già đi khám thường phải nhịn ăn sáng để xét nghiệm máu, rất dễ bị tụt đường huyết lả đi khi chờ đợi lâu. Chuẩn bị sẵn một chai nước ấm giữ nhiệt nhỏ và hai viên kẹo ngậm hoặc gói bánh quy nhỏ trong ngăn phụ để mẹ ngậm ngay sau khi lấy máu xong.

Nụ cười an lòng sau cơn giông bão

Chị O. chăm chú lắng nghe, ghi chép cẩn thận từng chi tiết vào cuốn sổ nhỏ. Nước mắt trên mặt chị khô dần, thay vào đó là sự bình tĩnh và quyết tâm của một người con biết cách hành động thiết thực để bảo vệ mẹ:

"Cảm ơn anh nhiều lắm. Tối nay về nhà em sẽ ngồi chụp hình từng vỉ thuốc của mẹ, in thẻ thông tin và làm chiếc túi đeo chéo này cho mẹ ngay. Có chiếc túi này, dẫu tháng sau em có bận việc cơ quan thì mẹ em đi đâu em cũng thấy an tâm phần nào."

Chị O. đứng dậy chào tôi, bước ra xe với những bước chân nhanh nhẹn, thanh thoát hơn hẳn.

Yêu thương và phụng dưỡng cha mẹ không chỉ nằm ở những lời thăm hỏi qua điện thoại, mà thể hiện ở sự tỉ mỉ, chu toàn trong từng chi tiết nhỏ nhặt của đời sống thường nhật. Một chiếc túi y tế ngăn nắp mang theo bên mình chính là vòng tay yêu thương ấm áp của con cái luôn đồng hành, chở che cho cha mẹ già dẫu vạn dặm đường xa.