Nhìn cậu bé mười tuổi lăng xăng giúp mẹ cầm chiếc giỏ hàng, đôi mắt chăm chú nhìn ngắm từng chiếc bu lông, ốc vít trên kệ gỗ của tiệm với sự tò mò say mê, tôi không khỏi ngạc nhiên và thích thú. Chị S. cười bảo với tôi rằng, trong khi nhiều đứa trẻ cùng lứa tuổi ở các khu chung cư hay nhà phố hiện đại chỉ quen với việc vuốt màn hình cảm ứng điện thoại hoặc bấm nút điều khiển trò chơi điện tử, thì cậu con trai của chị lại có niềm đam mê đặc biệt với chiếc hộp đồ nghề cơ khí gia đình.

Mỗi khi trong nhà có một chiếc vòi nước bị rò rỉ, một cánh cửa tủ sách bị xộc xệch hay chiếc quạt bàn quay phát ra tiếng kêu rè rè khó chịu, hai mẹ con chị không bao giờ vội vã gọi thợ dịch vụ bên ngoài hay nghĩ đến chuyện vứt bỏ để mua đồ mới. Họ trải một tấm bạt nhỏ ra sàn nhà, mở chiếc hộp đồ nghề bằng sắt đã ngả màu thời gian, cùng nhau xắn tay áo tìm hiểu nguyên nhân và tự tay phục hồi lại món đồ quen thuộc của gia đình.

Chiếc bẫy của văn hóa tiêu dùng dùng một lần rồi vứt bỏ

Trong nền kinh tế thị trường phát triển nhanh chóng hiện nay, văn hóa tiêu dùng tiện lợi và xu hướng dùng một lần rồi bỏ đã ăn sâu vào nếp sống của rất nhiều gia đình đô thị. Đồ đạc gia dụng từ chiếc quạt, cái ấm đun nước đến bàn ghế, đồ chơi của con trẻ được sản xuất hàng loạt với giá thành rẻ mạt, khiến người ta dễ dàng nảy sinh tâm lý lười biếng: hỏng một chút là ném vào thùng rác để mua cái mới cho nhanh gọn.

Thói quen tiêu dùng vội vã ấy vô tình tạo ra một thế hệ trẻ em bị tách rời hoàn toàn khỏi thế giới vật chất thực tế và lao động chân tay. Nhiều đứa trẻ lớn lên đến tuổi trưởng thành nhưng không biết cách cầm chiếc kìm để bẻ một đoạn dây thép, không biết phân biệt ren vặn xuôi hay vặn ngược của một con ốc, và hoàn toàn bất lực lúng túng khi gặp phải những sự cố sinh hoạt cơ bản nhất trong căn nhà của mình.

Nguy hại hơn, việc dễ dàng vứt bỏ đồ đạc hỏng sẽ hình thành trong tâm trí đứa trẻ một thái độ sống hời hợt, thiếu trân trọng công sức lao động của người khác. Đứa trẻ không hiểu được mồ hôi và trí tuệ ẩn chứa sau mỗi đồ vật, từ đó dễ dàng nảy sinh thói quen ỷ lại, coi thường của cải và thiếu đi sự kiên nhẫn để sửa chữa những rạn nứt hay sai sót trong cuộc sống cá nhân sau này.

Giờ học kỹ thuật sống động trên sàn gạch phòng khách

Chị S. chia sẻ rằng việc cùng con tự sửa chữa đồ đạc trong nhà không đơn thuần là để tiết kiệm một vài trăm ngàn tiền gọi thợ, mà đó là một phương pháp giáo dục trực quan và rèn luyện kỹ năng sinh tồn tuyệt vời nhất cho con trẻ.

Nghi thức bắt đầu từ việc quan sát và chẩn đoán sự cố. Khi chiếc quạt bàn trong phòng con trai bị kẹt trục quay chậm rì, chị S. không tự mình làm hết mọi việc. Chị bảo con trai rút phích cắm điện an toàn ra khỏi ổ cắm, đặt chiếc quạt lên tấm bạt và hỏi con: "Con nghe thấy tiếng quạt kêu khác lạ ở chỗ nào? Theo con nguyên nhân là do bụi bám hay do hết dầu bôi trơn?". Đứa trẻ được kích thích tư duy logic, tự mình dùng đèn pin soi vào từng khe hở của lồng quạt để tìm ra nguyên nhân.

Tiếp theo là bài học về sự khéo léo và kiên nhẫn của đôi bàn tay. Chị S. hướng dẫn con cách chọn đúng kích cỡ đầu tuốc-nơ-vít để không làm toét đầu ốc, cách dùng lực vừa phải khi siết ren nhựa để tránh bị nứt vỡ. Cậu bé tự tay tháo từng chiếc nan lồng quạt, dùng chiếc chổi sơn nhỏ quét sạch từng lớp bụi bám dày đặc trên cánh quạt, và cẩn thận dùng chiếc ống tiêm nhỏ tra vài giọt dầu máy vào trục bạc bằng đồng.

Trong suốt quá trình làm việc, hai mẹ con cùng trò chuyện rôm rả, mồ hôi lấm tấm trên trán, bàn tay lấm lem dầu mỡ đen nhánh, nhưng ánh mắt đứa trẻ luôn lấp lánh sự tập trung cao độ và niềm hào hứng khám phá.

Niềm vui vỡ òa khi sự sống được hồi sinh

Khoảnh khắc kỳ diệu nhất là khi các bộ phận được lắp ráp lại ngay ngắn, chiếc phích cắm được cắm vào nguồn điện và ngón tay nhỏ bé của cậu con trai ấn nhẹ vào nút khởi động. Chiếc quạt bàn cũ bỗng chốc quay tít êm ru, thổi ra những làn gió mát rượi xua tan đi cái oi bức của buổi chiều muộn.

Cậu bé reo hò nhảy cẫng lên trong sự phấn khích tột cùng, hai mắt sáng ngời tự hào nhìn mẹ: "Mẹ ơi, con tự sửa được quạt rồi! Quạt lại mát như mới rồi mẹ ơi!". Niềm tự hào chân chính toát ra từ việc tự tay cứu sống một món đồ bằng chính công sức và trí tuệ của mình là thứ cảm xúc thiêng liêng mà không một món đồ chơi điện tử hay một chuyến đi mua sắm nào có thể mang lại được.

Từ những buổi sửa chữa nhỏ bé ấy, cậu bé mười tuổi học được tính cẩn thận, biết sắp xếp đồ nghề ngăn nắp vào từng ngăn hộp, biết lau sạch vết dầu mỡ trước khi cất dọn, và đặc biệt là biết nâng niu, giữ gìn từng món đồ dùng trong gia đình vì con hiểu được giá trị của việc phục hồi và gìn giữ.

Mọi rạn nứt trên đời đều có thể hàn gắn bằng sự kiên nhẫn

Cầm túi đồ nghề bước ra khỏi tiệm trong ánh hoàng hôn tím thẫm của thành phố biển, chị S. mỉm cười chào tôi, bảo lát nữa về hai mẹ con sẽ cùng thay chiếc ron cao su của vòi rửa chén ngoài bếp để nước không còn rỉ giọt lãng phí.

Cuộc đời của một con người cũng giống như những đồ vật gia dụng trong căn nhà, không có gì là hoàn hảo tuyệt đối và không thể tránh khỏi những lúc hao mòn, trục trặc hay rạn nứt. Người biết tự tay cầm chiếc cờ lê siết lại một con ốc lỏng, biết kiên nhẫn tra từng giọt dầu vào chiếc trục khô cằn, người đó khi lớn lên cũng sẽ biết cách kiên nhẫn hàn gắn những hiểu lầm, những tổn thương và đổ vỡ trong các mối quan hệ tình cảm và gia đình.

Dạy con biết sửa chữa đồ đạc cũ thay vì vứt bỏ, đó chính là cách người làm cha mẹ gieo vào lòng con bài học sâu sắc nhất về lòng kiên định, sự tự lập và đức tính bao dung, để mai này con luôn vững vàng làm chủ cuộc đời mình trước mọi giông bão thử thách.