Ngồi bên chiếc bàn gỗ nhỏ trước hiên tiệm, chị B. hào hứng kể cho tôi nghe về "chiến dịch" nuôi dưỡng lòng biết ơn mà ba mẹ con chị đã kiên trì thực hiện suốt hơn một năm qua. Chị bảo ngày trước, gia đình chị cũng rơi vào cái bẫy điển hình của các gia đình khá giả nơi đô thị: Con cái được chăm sóc quá đầy đủ từ nhỏ, sinh ra thói quen coi mọi thứ xung quanh là chuyện đương nhiên. Đi ăn nhà hàng sang trọng thì chê đồ ăn không vừa miệng, được tặng đồ chơi mới chỉ hào hứng vài hôm rồi vứt xó để đòi món đắt tiền hơn. Thấy bạn cùng lớp có đôi giày hiệu hay chiếc đồng hồ thông minh đời mới là về nằng nặc đòi mua cho bằng được, liên tục so bì tị nạnh.

"Lúc đó tôi giật mình nhận ra tâm hồn hai đứa con mình đang trở nên khô cằn và cạn kiệt niềm vui," chị B. khẽ cười nhớ lại. "Chúng có tất cả mọi thứ vật chất tiện nghi nhất, nhưng lại luôn cảm thấy thiếu thốn và bất mãn. Tôi hiểu rằng nếu không kịp thời uốn nắn, sau này lớn lên chúng sẽ trở thành những kẻ ích kỷ, kiêu ngạo và vô cảm trước nỗi nhọc nhằn của người khác."

Chính vì thế, chị B. quyết định khởi xướng một nghi thức nhỏ nhưng đầy quyền năng mỗi tối trước giờ đi ngủ: Cùng con ngồi lại bên ánh đèn ấm, mở cuốn sổ tay nhỏ và viết ra ba điều mình cảm thấy biết ơn nhất trong ngày hôm nay.

Lòng biết ơn là cơ bắp tâm hồn cần được rèn luyện

Nhiều bậc cha mẹ thường lầm tưởng lòng biết ơn là một phẩm chất tự nhiên tự khắc có khi trẻ lớn khôn. Nhưng trên thực tế, lòng biết ơn giống như một bó cơ bắp trong tâm hồn, nếu không được luyện tập và kích hoạt đều đặn mỗi ngày thì nó sẽ dần teo tóp đi dưới sức ép của lòng tham và sự ích kỷ bản năng.

Trẻ nhỏ vốn có xu hướng chỉ chú ý đến những gì mình chưa có, những gì bị tước đoạt hoặc những điều không như ý muốn. Khi một đứa trẻ quen nhìn đời bằng lăng kính đòi hỏi, não bộ của chúng sẽ liên tục tiết ra những tín hiệu căng thẳng, khiến chúng luôn cảm thấy bồn chồn, đố kỵ và cáu kỉnh. Ngược lại, khi được hướng dẫn cách quan sát và ghi nhận những điều tốt đẹp xung quanh, đứa trẻ sẽ học được cách chuyển dịch sự chú ý từ những thiếu thốn sang những điều phước lành mà mình đang may mắn sở hữu.

Người có lòng biết ơn luôn là người giàu có nhất trần đời, bởi vì trong mắt họ, thế giới này luôn ngập tràn những món quà kỳ diệu.

Nghi thức ba điều biết ơn mỗi tối trước khi chìm vào giấc ngủ

Để nghi thức ghi sổ biết ơn không trở thành một bài tập làm văn gượng gạo hay áp lực học tập đối với con trẻ, người làm cha mẹ cần biến nó thành một khoảnh khắc kết nối ngọt ngào và tự nhiên nhất:

Thứ nhất, nguyên tắc những điều bình dị cụ thể. Đừng bắt con phải viết những điều đao to búa lớn như biết ơn tổ quốc hay biết ơn vũ trụ bao la. Hãy hướng con vào những trải nghiệm giác quan nhỏ bé mà sống động diễn ra ngay trong ngày hôm nay: "Hôm nay con biết ơn vì bác bảo vệ cổng trường đã dắt tay con qua đường lúc trời mưa", "Con biết ơn vì mẹ đã nấu bát canh cua mồng tơi rất ngọt mát", "Con biết ơn vì hôm nay trời có gió nhẹ nên lúc tan học đạp xe không bị toát mồ hôi", hay đơn giản là "Con biết ơn vì chiếc bút chì hôm nay không bị gãy ngòi". Những điều giản dị ấy dạy con nhận ra rằng hạnh phúc luôn ẩn nấp trong từng chi tiết đời thường nhất.

Thứ hai, kết hợp giữa ngôn ngữ viết và nét vẽ ngây thơ. Với những đứa trẻ còn nhỏ chưa thạo mặt chữ như đứa con năm tuổi của chị B., đừng ép con phải viết chữ. Hãy cho con dùng bút màu sáp để vẽ lại điều làm con vui nhất: một bông hoa dại nhặt được bên đường, một chú cún con ve vẩy đuôi chào con, hay một chiếc cầu vồng sau cơn mưa rào. Khi được tự tay vẽ và dán lên tấm bảng kim loại đầu giường, đứa trẻ sẽ cảm thấy việc thực hành lòng biết ơn là một trò chơi sáng tạo đầy màu sắc và niềm vui.

Thứ ba, sự làm gương chân thành của người lớn. Cha mẹ không thể dạy con lòng biết ơn nếu bản thân suốt ngày càu nhàu, than vãn về giá xăng tăng, kẹt xe hay chỉ trích người khác trong bữa cơm. Hãy ngồi xuống cùng con, mở cuốn sổ của chính mình ra và chia sẻ với con: "Hôm nay mẹ biết ơn vì công việc suôn sẻ, biết ơn vì hai anh em đã tự giác giúp mẹ nhặt rau, và biết ơn vì cả nhà mình được ngồi quây quần khỏe mạnh bên nhau". Khi nhìn thấy cha mẹ trân trọng từng điều nhỏ bé, đứa trẻ sẽ tự nhiên hấp thụ lối sống tích cực ấy vào máu thịt của mình.

Trái ngọt của một tâm hồn giàu lòng trắc ẩn

Chị B. kể rằng, chỉ sau hơn nửa năm thực hành cuốn sổ biết ơn, hai đứa trẻ của chị đã thay đổi đến kỳ diệu. Thằng bé lớn không còn mè nheo đòi mua đồ chơi đắt tiền nữa. Khi đi ăn ở quán phở hay tiệm nước, con luôn là đứa đầu tiên cúi đầu nói lời cảm ơn lễ phép với cô phục vụ bàn. Khi nhìn thấy một bạn nhỏ bán vé số dạo lấm lem bùn đất ngoài ngã tư đường, con biết nắm chặt tay mẹ nói lời xót xa và biết trân trọng manh áo ấm mình đang mặc trên người.

Lòng biết ơn đã trở thành một chiếc áo giáp tinh thần kỳ diệu bảo vệ tâm hồn những đứa trẻ khỏi nọc độc của sự đố kỵ và tính kiêu căng tự phụ.

Ngọn đèn thắp sáng những giấc mơ bình an

Tôi trao chiếc đèn đọc sách kẹp đầu giường và tấm bảng nam châm cho chị B., lòng thấy rộn ràng niềm vui trước sự chu đáo và tinh tế của người mẹ trẻ. Tôi mường tượng ra khung cảnh tối nay trong căn phòng nhỏ ấm cúng của gia đình chị: dưới ánh đèn vàng dịu nhẹ, hai đứa trẻ thơ đang nắn nót viết từng dòng chữ vụn vặt và vẽ những bức tranh ngây ngô về những điều tốt lành trong ngày, trước khi nở một nụ cười thanh thản chìm sâu vào giấc ngủ an lành.

Cuộc đời ngoài kia rồi sẽ có những ngày mưa bão, những thất bại cay đắng và những bất công không thể tránh khỏi. Nhưng một đứa trẻ lớn lên với một trái tim tràn ngập lòng biết ơn sẽ luôn tìm thấy ánh sáng hy vọng ngay giữa màn đêm tăm tối nhất. Con sẽ luôn biết ơn từng bát cơm manh áo, biết ơn từng giọt mồ hôi của cha mẹ, và quan trọng nhất: con sẽ luôn biết sống một cuộc đời nhân hậu, tử tế và bình an giữa nhân gian huyên náo này.