Q. năm nay ba mươi chín tuổi, là người phụ nữ tháo vát, sắc sảo nhưng gương mặt lúc nào cũng toát lên sự đôn hậu, ấm áp. Mười lăm năm trước từ một vùng quê nghèo ra phố lập nghiệp với hai bàn tay trắng, Q. bươn chải đủ nghề từ làm công nhật ở các nhà vườn, chở từng bao đất mùn đi giao khắp phố đến nay đã gây dựng được cơ sở thiết kế thi công cây xanh cảnh quan sân vườn nội thất uy tín, tạo công ăn việc làm ổn định cho gần chục lao động. Năm ngoái, Q. tự tay tích cóp mua được một căn chung cư hai phòng ngủ thoáng mát gần cầu Thuận Phước, đón người mẹ già đau yếu ở quê ra phụng dưỡng chu đáo.

Nhìn bề ngoài, đó là một cuộc đời đáng ngưỡng mộ của một người phụ nữ tự chủ. Thế nhưng chiều nay, khi ngồi đối diện tôi bên chén trà ấm, đôi mắt Q. lại chùng xuống một nét thoáng buồn man mác. Q. khẽ thở dài, kể lại câu chuyện vừa diễn ra trong đám giỗ họ ở quê tuần trước:

"Em vừa bước chân vào cổng nhà thờ họ anh à, các cô các bác chưa kịp hỏi han làm ăn ra sao, sức khỏe mẹ già thế nào, đã xúm lại chĩa mũi dùi vào em. Người thì bảo: 'Gần bốn mươi tuổi đầu rồi mà chưa chịu lấy chồng, tính ở vậy làm bà cô dở hơi à?'. Người thì mỉa mai: 'Làm ra tiền cho lắm vào rồi chết có mang theo được đâu, đàn bà giỏi giang mấy mà không có tấm chồng con cái thì cũng coi như đồ bỏ đi!'. Suốt bữa giỗ, em ngồi như ngồi trên đống than hồng. Em uất ức lắm, muốn đứng dậy nói một câu cho rõ ràng nhưng nghĩ phận con cháu lại phải bấm bụng nín nhịn. Nhiều lúc đêm về nhìn căn nhà vắng tanh, em cũng tự hỏi: Rốt cuộc mình chọn cuộc sống độc thân thế này là đúng hay sai? Có phải mình đang dở hơi, khác người như lời họ hàng đàm tiếu hay không?"

Tôi nhấp ngụm trà mạn, nhìn làn khói mỏng bay lơ lửng giữa trời chiều lộng gió, rồi cười nhẹ nhìn Q.:

"Em có bao giờ thấy người ta chúc mừng một đám cưới rình rang trên mạng, rồi chỉ hai năm sau chính những người chúc mừng đó lại xì xào bàn tán khi đôi vợ chồng ấy đưa nhau ra tòa vì bạo lực, cờ bạc, nợ nần chưa? Lúc người phụ nữ bị chồng đánh đập hay phải gánh nợ thay cho thói hư tật xấu của bạn đời, có một người họ hàng nào chạy đến gánh nợ hay chịu đau thay cho em không? Em sống một cuộc đời lương thiện, tự nuôi sống mình đàng hoàng, báo hiếu mẹ già từng viên thuốc chén cháo, cớ sao phải đem hạnh phúc của cả đời mình ra trưng cầu ý kiến của những cái miệng rảnh rỗi?"

Q. ngồi lặng đi, ngón tay mân mê vành chén trà nóng. Câu hỏi ấy như một cơn gió mát quét sạch đám mây mù tự ti và ấm ức bấy lâu nay bám víu trong lòng người phụ nữ tuổi ba mươi chín.

Độc thân tự tại khác hoàn toàn với sự trốn chạy cô độc

Xã hội phương Đông từ xưa đến nay luôn có một chiếc khung định kiến vô hình áp đặt lên người phụ nữ: Đúng tuổi là phải lấy chồng, phải sinh con, bất kể người đàn ông đó là ai và cuộc sống sau cánh cửa hôn nhân có phải là địa ngục hay không. Người ta thà nhìn thấy một người phụ nữ nhẫn nhục trong một cuộc hôn nhân độc hại để "giữ thể diện cho dòng họ", còn hơn nhìn thấy một người phụ nữ độc thân kiêu hãnh và tự do làm chủ cuộc đời mình.

Cần rạch ròi hai trạng thái hoàn toàn đối lập của việc sống một mình:

Thứ nhất là độc thân trốn chạy và buông thả. Đó là những người vì lười biếng, sợ hãi trách nhiệm xã hội, không chịu trau dồi nghề nghiệp, thu mình lại trong căn phòng tối tăm, lướt mạng xã hội thâu đêm và cắt đứt liên lạc với đời sống thực tế. Sự cô lập độc hại đó sớm muộn cũng biến thành cảm giác cô đơn cùng cực và sự khủng hoảng tinh thần khi tuổi già ập đến.

Thứ hai là độc thân tự chủ, kiêu hãnh và tràn đầy tình thương. Đó là khi một người phụ nữ nhận thức rõ giá trị của bản thân, không chịu tạm bợ gá nghĩa cuộc đời mình vào một cuộc hôn nhân chỉ vì sợ miệng đời chê bai hay vì sức ép lứa tuổi. Họ làm việc chăm chỉ, tự chủ tài chính, giữ gìn một nếp nhà ngăn nắp, chăm sóc sức khỏe dẻo dai và lan tỏa hơi ấm yêu thương đến gia đình, người thân và những số phận xung quanh. Một cuộc sống như thế là một đặc ân của sự tự do, không có một tì vết nào để người đời có quyền phán xét hay thương hại.

Thà sống độc thân một cách đàng hoàng, thanh thản và kiêu hãnh, còn hơn vội vã nhắm mắt đưa chân vào một cuộc hôn nhân sai lầm để rồi chôn vùi cả thanh xuân trong nước mắt và sự dằn vặt.

Bốn trụ cột giữ gìn sự vững chãi cho người sống độc thân sau tuổi bốn mươi

Muốn tận hưởng trọn vẹn sự tự do và không bao giờ phải rơi vào cảnh chông chênh, người chọn lối sống độc thân bắt buộc phải tự tay xây dựng cho mình bốn trụ cột vững chắc:

Trụ cột thứ nhất là tự chủ tài chính và an cư bền vững. Một nơi ở an toàn thuộc quyền sở hữu của chính mình, không phải lo cảnh chủ nhà đòi trọ hay tăng giá thất thường, là chiếc khiên che chở bình an nhất. Bên cạnh đó, phải có một quỹ dự phòng tài chính tương đương tối thiểu một đến hai năm chi phí sinh hoạt thiết yếu gửi tại ngân hàng an toàn. Đồng thời, tuyệt đối không được lơ là tấm thẻ bảo hiểm y tế và một hợp đồng bảo hiểm sức khỏe nhằm che chắn rủi ro viện phí khi ốm đau dài ngày.

Trụ cột thứ hai là kỷ luật chăm sóc thể chất và khám tầm soát định kỳ. Thân thể là ngôi nhà duy nhất mà linh hồn con người trú ngụ. Khi ở một mình, sức khỏe chính là vốn liếng quý giá nhất. Phải rèn luyện thói quen ăn uống khoa học, tự nấu những bữa cơm nóng đủ chất, duy trì việc đi bộ hoặc tập thể dục mỗi ngày, ngủ đủ giấc và chủ động đi khám tầm soát sức khỏe định kỳ mỗi năm một lần tại các bệnh viện uy tín. Đừng đợi đến khi cơ thể phát ra tín hiệu cảnh báo mới cuống cuồng chạy chữa.

Trụ cột thứ ba là mạng lưới tri kỷ và sự gắn kết ấm áp với gia đình. Sống độc thân không đồng nghĩa với cô độc. Hãy nuôi dưỡng mối quan hệ chân thành với một vài người bạn chí cốt, những người sẵn sàng chạy đến bên cạnh khi ta cần một bát cháo nóng lúc sốt cao hay một lời khuyên chân thành lúc bối rối. Luôn dành thời gian chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ già, gắn kết với các cháu trong nhà để dòng chảy yêu thương gia đình luôn ấm áp chảy qua trái tim mình mỗi ngày.

Trụ cột thứ tư là chiếc màng lọc tâm lý miễn nhiễm trước miệng đời. Thiên hạ luôn có nhu cầu phán xét cuộc đời của người khác để khỏa lấp sự bất an hoặc buồn tẻ trong chính cuộc sống của họ. Những lời gièm pha, mai mỉa của họ hàng hay người quen ngoài xã hội thực chất chỉ là tiếng gió thoảng qua cầu. Đừng bao giờ nhận những hạt rác độc hại đó vào tâm hồn mình. Bản lĩnh lớn nhất của một người trưởng thành là dám mỉm cười nhẹ nhàng bước qua những định kiến hẹp hòi để kiên định đi trên con đường mình đã chọn.

Bình yên giữa khu vườn ngát hương cây lá

Nghe tôi giãi bày từng khúc mắc, gương mặt Q. dãn ra, nụ cười rạng rỡ và ánh mắt sáng bừng trở lại. Chị đứng dậy, đi một vòng kiểm tra lại từng chậu tùng la hán, mấy giàn cây xanh vừa được cắt tỉa gọn gàng chuẩn bị bàn giao cho khách, tiếng nước tưới lại róc rách reo vui giữa khoảnh vườn xanh mát.

Q. quay sang tôi, giọng nói đã lấy lại sự trong trẻo, tự tin vốn có:

"Cảm ơn anh đã gỡ cho em mối tơ vò trong bụng. Từ nay ai nói gì thì nói, em cứ đàng hoàng làm việc, chăm sóc mẹ già và trân trọng từng ngày sống bình yên này. Cuộc đời mình mình sống, hơi đâu mà đi mượn thước đo của người khác để đo hạnh phúc của mình!"

Tôi nhìn theo người phụ nữ tuổi ba mươi chín đang thoăn thoắt xếp gọn từng cuộn vải, lòng thấy ấm áp lạ kỳ.

Hạnh phúc trên đời này muôn hình vạn trạng, không có một khuôn mẫu cố định nào cho tất cả mọi người. Có người tìm thấy niềm vui bên tiếng cười đùa của con trẻ, có người tìm thấy sự bình an trong việc cống hiến cho công việc và tận hưởng khoảng trời tự do của riêng mình. Miễn là con người ta sống chân chính, không làm hại ai, biết yêu thương đấng sinh thành và đêm về có được một giấc ngủ thanh thản, thì con đường nào cũng đều là con đường nở hoa.