Nhìn cậu bé chín tuổi dáng người mảnh khảnh nhưng nhanh nhẹn, tự tay cầm chiếc vòi xịt thử áp lực nước với vẻ mặt vô cùng hào hứng và cẩn trọng, anh B. mỉm cười kéo tôi ra chiếc ghế đá ven đường tâm sự. Anh bảo trước đây cậu con trai của anh là một đứa trẻ có thói quen khá ỷ lại và cẩu thả, một căn bệnh rất phổ biến của những đứa trẻ sinh ra trong gia đình trí thức có điều kiện kinh tế khá. Đi học về là vứt cặp một nơi, giày một nẻo, quần áo bẩn cởi ra ném lung tung trên sàn phòng ngủ để mẹ dọn, ăn xong bát cơm cũng để nguyên trên bàn rồi chạy tót vào phòng mở máy tính chơi điện tử.

Thế nhưng, mọi chuyện đã hoàn toàn thay đổi từ ngày chú cún nhỏ xuất hiện trong căn nhà. Đứa trẻ cẩu thả ngày nào giờ đây đã biết tự giác thức dậy từ sáu giờ sáng để cho cún ăn, biết cầm chiếc xẻng nhỏ dọn sạch sẽ chất thải của cún ngoài sân, và đặc biệt là biết thể hiện sự lo lắng, chăm sóc ân cần khi chú cún bị ốm sốt. Sự chuyển biến kỳ diệu ấy, theo lời anh B., không đến từ những lời đòn roi hay mắng mỏ của người lớn, mà đến từ một bài học giáo dục thực tế sâu sắc về tình yêu thương gắn liền với trách nhiệm đối với một sinh mệnh sống.

Sai lầm coi thú cưng như một món đồ chơi tiêu khiển

Trong nhiều gia đình đô thị hiện nay, việc mua thú cưng cho con cái thường bắt nguồn từ sự nuông chiều nhất thời của cha mẹ. Khi thấy con mè nheo đòi nuôi chó mèo như bạn bè hoặc xem trên mạng xã hội thấy thích mắt, nhiều bậc phụ huynh sẵn sàng bỏ ra vài triệu hay vài chục triệu đồng mua một chú chó cảnh lông xù đắt tiền về nhà như mua một món đồ chơi cao cấp để làm vui lòng con trẻ.

Tuy nhiên, sai lầm lớn nhất của các gia đình là không chuẩn bị tâm lý và rèn luyện ý thức trách nhiệm cho con trước khi đón một sinh linh về nhà. Chỉ sau vài tuần đầu háo hức bế ẵm vuốt ve, khi sự mới lạ ban đầu qua đi và những phiền toái đời thường bắt đầu xuất hiện như tiếng sủa ồn ào lúc nửa đêm, mùi hôi của chất thải, lông rụng khắp ghế sofa hay những đôi giày da bị cắn rách, đứa trẻ sẽ nhanh chóng chán nản và bỏ mặc con vật cho người lớn tự xoay xở.

Khi đó, gánh nặng chăm sóc lại đổ dồn lên vai người mẹ hoặc người giúp việc trong nhà. Không ít gia đình vì quá mệt mỏi đã chọn giải pháp đem bán, đem cho hoặc tệ hơn là thả rông chú chó ra đường. Hành động vô trách nhiệm ấy vô tình gieo vào tâm trí non nớt của đứa trẻ một bài học đạo đức vô cùng tai hại: sinh mạng của một giống loài có thể dễ dàng bị vứt bỏ khi nó không còn mang lại niềm vui tiêu khiển cho con người.

Bản cam kết ba điều khoản trước khi đón sinh mệnh về nhà

Nhận thức rõ điều đó, khi cậu con trai chín tuổi tha thiết xin ba mẹ cho nuôi một chú chó, anh B. đã không vội vàng đồng ý ngay, và cũng không dẫn con vào các cửa hàng thú cưng sang trọng để chọn những giống chó cảnh đắt tiền.

Anh B. ngồi xuống bàn cùng con, lấy một tờ giấy trắng và cùng con thảo luận, ký tên vào một văn bản mang tên Bản cam kết trách nhiệm nuôi dưỡng sinh mệnh gồm ba điều khoản nghiêm ngặt:

Điều khoản thứ nhất là từ bỏ sự lười biếng để chăm sóc sự sống mỗi ngày. Đứa trẻ phải cam kết thức dậy sớm hơn ba mươi phút mỗi sáng để dắt cún đi vệ sinh đúng nơi quy định, tự tay chuẩn bị bát thức ăn và thay nước uống sạch cho cún hai lần một ngày. Nếu con quên hoặc để cún bị đói khát, con sẽ bị cắt giảm thời gian xem hoạt hình cuối tuần tương ứng.

Điều khoản thứ hai là tự tay dọn dẹp mọi sự cố và hậu quả do cún gây ra. Dù cún có lỡ phóng uế ra sàn gạch hay cắn rách một tờ giấy tập, đứa trẻ phải là người trực tiếp cầm cây lau nhà, xẻng hốt rác và nước lau sàn để dọn sạch sẽ, tuyệt đối không được gọi mẹ hay ỷ lại vào người khác làm thay.

Điều khoản thứ ba là nhận nuôi bằng tình thương thay vì mua bán hình thức. Hai cha con cùng nhau đến một trạm cứu hộ động vật bị bỏ rơi ở ngoại thành Đà Nẵng, tự tay chọn một chú chó cỏ gầy gò, lông lem luốc đang run rẩy sau song sắt. Anh B. dạy con rằng tình yêu thương đích thực không phân biệt sang hèn hay giống nòi đắt đỏ, việc đón nhận và cưu mang một sinh linh bất hạnh mới chính là biểu hiện cao cả nhất của lòng nhân ái.

Bát cháo loãng ban đêm và sự thức tỉnh của lòng trắc ẩn

Bài học trách nhiệm thực sự được thử thách khi chú cún nhỏ về nhà được một tháng thì bất ngờ bị nhiễm vi rút đường ruột, sốt li bì, nôn mửa và bỏ ăn suốt hai ngày liền.

Chứng kiến chú cún cưng nằm lả trong góc chuồng, ánh mắt đờ đẫn nhìn mình, cậu bé chín tuổi sốt ruột đến rơm rớm nước mắt vì lo lắng và thương xót. Suốt đêm hôm đó, thay vì đi ngủ đúng giờ như thường lệ, đứa trẻ tự giác ngồi canh bên cạnh chiếc ổ rơm của cún, dùng khăn ấm lau trán cho con vật, và kiên nhẫn dùng ống tiêm nhựa bơm từng thìa nước cháo loãng pha đường vào khóe miệng chú cún.

Nhìn đôi bàn tay nhỏ bé cẩn thận nâng niu chú chó ốm với tất cả sự nhẫn nại và xót xa, anh B. biết rằng hạt mầm của lòng trắc ẩn và tinh thần trách nhiệm đã thực sự đâm chồi nảy lộc trong tâm hồn đứa con trai nhỏ. Sau gần một tuần được gia đình tận tình chăm sóc và bác sĩ thú y chữa trị, chú cún bình phục hoàn toàn, vẫy đuôi mừng rỡ nhảy chồm lên người cậu bé. Đó là khoảnh khắc hạnh phúc và tự hào nhất trong đời đứa trẻ, khi con nhận ra rằng chính sự kiên trì và tình yêu thương trách nhiệm của mình đã cứu sống một sinh mạng.

Trưởng thành từ việc chăm sóc một sinh mệnh yếu thế

Nuôi một chú thú cưng trong nhà không đơn thuần là việc nuôi một con vật nuôi để trông nhà hay làm cảnh, mà đó là một môi trường giáo dục nhân cách sống động và vô giá cho con trẻ.

Một đứa trẻ học được cách kiên nhẫn xúc từng thìa thức ăn cho chú chó con, học được cách dọn dẹp chất thải mà không nhăn nhó ghê tởm, biết xót thương khi một con vật nhỏ bé bị đau ốm, đứa trẻ ấy khi lớn lên sẽ không bao giờ trở thành một kẻ vô cảm hay tàn nhẫn trước nỗi đau của đồng loại. Con sẽ trở thành một con người biết quan tâm đến những người xung quanh, biết sống có trách nhiệm với lời hứa của mình và biết trân quý từng hơi thở của sự sống trên thế gian này.

Sự gắn kết vô điều kiện và lòng trung thành thuần khiết của chú chó nhỏ cũng là tấm gương phản chiếu để đứa trẻ học được bài học về tình bạn thủy chung, không vụ lợi và sự bình an trong tâm hồn.

Tiếng sủa rộn rã ngoài hiên nhà

Cầm chiếc vòi xịt nước và mấy đoạn ống nhựa cẩn thận cất vào túi xách, hai cha con anh B. vui vẻ dong xe ra về trong ánh nắng trưa vàng rực. Cậu bé hí hửng khoe rằng chiều nay sẽ tự tay tắm cho cún bằng chiếc vòi mới để cún thơm tho chạy chơi ngoài vườn.

Hạnh phúc của một mái ấm gia đình đôi khi chỉ bắt đầu từ những điều vô cùng nhỏ bé và dung dị như thế. Một chú cún nhỏ vẫy đuôi đón chủ ngoài cổng sau giờ tan sở, tiếng cười giòn tan của con trẻ khi chạy nhảy cùng thú cưng ngoài sân vườn, tất cả tạo nên một bức tranh đời sống ấm áp, tràn đầy sinh khí và tình yêu thương thuần khiết.

Dạy con biết yêu thương và chịu trách nhiệm với một sinh mệnh nhỏ bé, đó chính là cách người làm cha mẹ gieo vào tâm hồn con một hạt giống thiện lành quý giá, để mai này con vững bước vào đời như một con người tử tế, biết chở che và giàu lòng bao dung.