M. có mối tình hơn hai năm với một người bạn trai ba mươi ba tuổi, làm nhân viên kinh doanh ô tô ở quận Hải Châu. Anh chàng này tính tình vui vẻ, ăn nói hoạt bát, đối xử với bạn bè hết sức hào sảng và rất mực cưng chiều M. Dạo gần đây, anh tha thiết ngỏ lời cầu hôn và giục M. làm đám cưới để hai đứa sớm dọn về sống chung trong căn hộ của con bé.

Thế nhưng, thay vì niềm vui rạng rỡ của một cô dâu tương lai, M. lại mang nặng nỗi âu lo trĩu hạt. Chiều thứ bảy, con bé ghé qua tiệm điện nước của tôi chọn mua một bộ van khóa từ tính và máy lọc nước gia đình để hoàn thiện gian bếp chung cư. Ngồi nhấp chén trà ấm trước hiên tiệm, nhìn dòng xe cộ tấp nập qua lại ngoài đường lớn, M. thở dài tâm sự:

"Chú ơi, con thương anh ấy thật lòng, nhưng tính anh tiêu xài hoang phí quá khiến con sợ hãi không dám nhận lời cưới. Lương tháng của anh hai mươi triệu, nhưng tháng nào chưa hết mười lăm ngày là tiền đã cạn sạch vì quẹt thẻ tín dụng mua sắm linh tinh. Cứ có dòng điện thoại hay đồng hồ đời mới ra mắt là anh vay tiêu dùng đổi ngay cho bằng bạn bè. Gần đây anh còn đòi vay thêm ngân hàng để mua chiếc xe mô tô phân khối lớn đi phượt cuối tuần, trong khi tài khoản tiết kiệm của anh không có nổi mười triệu phòng thân. Con nói thì anh bảo 'tiền kiếm được để hưởng thụ, sống nay chết mai lo xa làm gì, cưới nhau về rồi tính'. Con có nên liều cưới không chú?"

Chú nhìn vào đôi mắt trĩu nặng ưu tư của người phụ nữ ba mươi mốt tuổi, chậm rãi lắc đầu rồi ôn tồn bảo:

"M. này, con làm nghề kế toán, con nhìn sổ sách dòng tiền hàng ngày thì con phải hiểu rõ hơn ai hết chứ. Yêu nhau là chuyện của hai trái tim đập chung một nhịp, nhưng kết hôn lại là chuyện hai người gom chung hai tài khoản ngân hàng và cùng chèo chung một chiếc thuyền mưu sinh. Nếu một người cặm cụi tát nước cứu thuyền, còn một người đứng ở đuôi thuyền khoan lỗ lấy nước vào ngắm sóng, thì con thuyền đó sớm muộn gì cũng chìm nghỉm giữa sông sâu."

1. Tình Yêu Bay Bổng Nhưng Hôn Nhân Lại Vận Hành Bằng Dòng Tiền Trần Trụi

Chú từ tốn chỉ ra cho M. thấy thực tế phũ phàng của đời sống gia đình:

"Rất nhiều cuộc hôn nhân tan vỡ ngoài kia, người trong cuộc thường đổ lỗi cho việc 'hết duyên', 'không hợp tính cách' hay 'ngoại tình'. Nhưng nếu bóc tách tận gốc rễ bi kịch, con sẽ thấy hơn bảy mươi phần trăm các cuộc cãi vã đay nghiến nhau hàng ngày đều bắt nguồn từ một gốc rễ duy nhất: sự bất đồng trong quan điểm xài tiền."

Nghèo khó chưa chắc đã giết chết được tình yêu nếu cả hai người đều có chung đức tính cần kiệm, cùng biết nhìn về tương lai và gom góp từng đồng bạc lẻ để vượt khó.

Nhưng sự lệch pha về nhận thức tài chính thì chắc chắn sẽ bóp nghẹt mọi tình cảm lãng mạn. Một bên coi tiền bạc là tấm khiên phòng hộ an toàn cho gia đình, còn một bên coi tiền bạc là món trang sức để khoe khoang và thỏa mãn những cơn bốc đồng ngắn hạn.

Khi bước vào đời sống vợ chồng, những khoản chi phí thực tế sẽ đổ ập xuống mỗi ngày: tiền trả góp mua nhà, tiền điện nước, tiền viện phí lúc ốm đau, tiền học của con cái, tiền hiếu hỉ nội ngoại. Một người cứ phải thắt lưng buộc bụng lo toan cho cả nhà, trong khi người kia vẫn thản nhiên quẹt thẻ tín dụng nợ đầm đìa để mua sắm hưởng thụ cá nhân, thì sự ấm ức và oán hận sẽ tích tụ thành ngọn núi lửa phá hủy toàn bộ sự kính trọng dành cho nhau.

2. Thói Quen Tiêu Xài Bốc Đồng Là Tấm Gương Soi Năng Lực Chịu Trách Nhiệm

Chú kể cho M. nghe câu chuyện mà chú từng tận mắt chứng kiến ở một gia đình trẻ gần tiệm:

"Mấy năm trước, có một đôi vợ chồng trẻ dọn về thuê trọ gần đây. Người chồng kiếm được tiền nhưng tính khí bốc đồng, thích thể hiện đẳng cấp, thường xuyên bao bạn bè nhậu nhẹt và mua sắm đồ công nghệ đắt tiền. Người vợ lúc yêu cứ ngỡ anh hào sảng, rộng rãi nên mê mẩn."

Nhưng rồi bi kịch xảy ra khi đứa con đầu lòng sinh non phải nằm lồng ấp tại bệnh viện phụ sản nhi. Bác sĩ yêu cầu đóng tạm ứng viện phí ba mươi triệu đồng trong đêm, người chồng lục tung ví và tài khoản chỉ còn vài trăm nghìn đồng, các thẻ tín dụng đều đã bị ngân hàng khóa vì trễ hạn thanh toán. Người đàn ông ngày thường hào nhoáng, vung tiền trước mặt bạn bè bỗng chốc trở thành kẻ bất lực, phải muối mặt gọi điện van xin từng người quen vay mượn trong tiếng khóc ngằn ngặt của vợ con.

Đó không phải là sự hào sảng, đó là sự vô trách nhiệm tột cùng. Một người đàn ông ba mươi ba tuổi mà trong tài khoản không có nổi mười triệu tiền mặt dự phòng khẩn cấp, sống dựa vào nợ nần tiêu dùng để tô vẽ hình ảnh bản thân, là người hoàn toàn chưa có sự trưởng thành về nhân cách để gánh vác một mái ấm gia đình.

3. Ba Tiêu Chí Thẩm Định Tài Chính Trước Khi Quyết Định Kết Hôn

Thấy M. ngồi lặng đi, nhận thức rõ rệt cái bẫy cảm xúc mà mình suýt sa chân vào, chú chia sẻ ba nguyên tắc cốt tử mà con cần thẳng thắn đối diện cùng người bạn đời:

Sự minh bạch và trung thực tuyệt đối về nợ nần

Trước khi ký giấy kết hôn, hai người bắt buộc phải ngồi lại với nhau, mở lòng nói thật một trăm phần trăm về tình trạng tài chính của mình: hiện đang có bao nhiêu tiền tiết kiệm, đang nợ ngân hàng bao nhiêu, có nợ thẻ tín dụng hay nợ ai ngoài xã hội không.

Nếu một người tìm cách giấu giếm, lấp liếm các khoản nợ tiêu dùng hoặc coi việc hỏi về tiền bạc là sự thực dụng xúc phạm, con tuyệt đối không được bước vào cuộc hôn nhân đó. Cưới một người mang theo những khoản nợ giấu kín đồng nghĩa với việc con đang ký vào bản án gánh nợ thay cho sự hoang phí của họ.

Thống nhất một quy tắc phân bổ dòng tiền chung

Hôn nhân cần có luật chơi rõ ràng về tài chính: mỗi tháng mỗi người đóng góp bao nhiêu phần trăm thu nhập vào quỹ chung gia đình để lo tiền nhà, tiền ăn, tiền tiết kiệm khẩn cấp; và mỗi người được giữ lại bao nhiêu cho chi tiêu cá nhân.

Một người bạn đời phù hợp là người tôn trọng kế hoạch tài chính chung, biết cắt giảm những thú vui xa xỉ cá nhân để ưu tiên cho sự an toàn của tổ ấm, chứ không phải kẻ đòi hỏi đối phương phải gánh vác việc chung để mình tự do tiêu xài.

Đồng điệu về định nghĩa thế nào là một cuộc sống hạnh phúc

Hãy quan sát xem người đó tìm thấy niềm vui từ đâu. Nếu niềm vui của họ phụ thuộc vào việc phải sở hữu những món đồ đắt tiền hơn người khác, phải ngồi ở những quán xá sang chảnh để lấy le với đời, trong khi con lại tìm thấy niềm vui từ một bữa cơm đầm ấm, một khoản tích lũy an toàn và sự bình yên nội tâm, thì hai đứa đang sống ở hai thế giới hoàn toàn trái ngược nhau.

Sự lệch pha về giá trị sống này sẽ biến mỗi lần mở ví thành một cuộc chiến tranh không hồi kết.

Chiếc máy lọc nước con mua hôm nay có thể lọc sạch cặn bẩn để cho ra dòng nước mát lành, nhưng hôn nhân thì không thể tự lọc bỏ thói quen hoang phí vô trách nhiệm nếu người trong cuộc không chịu thay đổi nhận thức. Hãy thẳng thắn đặt bài toán tài chính lên bàn trước khi bàn chuyện đám cưới con nhé. Một tình yêu đích thực luôn bắt đầu bằng sự thấu hiểu và cùng nhau chịu trách nhiệm sòng phẳng với từng bát cơm, manh áo của đời sống tương lai.