Quán của cụ chỉ có một chiếc xe đẩy nhỏ bằng inox sạch bóng, vài chiếc ghế nhựa thấp kê sát vỉa hè, bán chè đậu đỏ, đậu xanh và nước ngô luộc thanh mát. Khách ghé quán đa phần là học sinh tan trường, thợ thuyền lao động và những người dân quanh phố quen miệng ghé ăn từ mấy chục năm nay.

Tôi kéo chiếc ghế nhựa ngồi xuống, gọi một bát chè đậu xanh đánh nước cốt dừa. Vừa bưng bát chè mát lạnh lên nhấp một thìa thì nghe tiếng lạch cạch của chiếc xe đạp cũ trờ tới. Đó là cụ ông, bạn đời của cụ B., năm nay cũng xấp xỉ tám mươi tuổi. Ông mặc chiếc áo sơ mi bạc màu cài kín cổ, chân đi đôi dép nhựa Tiền Phong mòn vẹt, trên tay cầm chiếc áo khoác gió cũ kỹ mang ra cho bà vì trời chiều Đà Nẵng bắt đầu trở gió lạnh.

Ông dựng chân chống chiếc xe đạp cẩn thận, bước lại gần xe chè, giọng run run:

"Bà ơi, trời trở gió lạnh rồi đó, tui mang cái áo ấm ra cho bà mặc kẻo tối về lại ho khan."

Cụ B. ngẩng lên, ánh mắt lấp lánh niềm vui, đón lấy chiếc áo:

"Dạ, ông đi đứng cẩn thận chứ đường sá giờ tan tầm xe cộ đông lắm. Ông ngồi xuống đây uống bát nước ngô ấm cho đỡ mệt."

Lúc này, cụ ông toan với tay đỡ chiếc âu inox đựng đường cát trắng trên mặt bàn xe chè để dọn chỗ cho khách ngồi. Nhưng do tuổi cao, đôi bàn tay của ông run rẩy lóng ngóng, chiếc âu inox trượt khỏi tay rơi đánh "xoảng" xuống vỉa hè. Toàn bộ hơn hai ký đường cát trắng tinh đổ tung tóe ra nền đất bụi bặm, văng cả vào chân mấy người khách đang ngồi ăn chè gần đó.

Cụ ông đứng sững lại, gương mặt già nua bỗng chốc tái nhợt đi vì bối rối và xấu hổ. Đôi bàn tay ông co rúm lại, ánh mắt hoảng hốt nhìn vợ như một đứa trẻ vừa phạm lỗi tày đình trước đám đông:

"Chết... tui lẩm cẩm quá... làm hỏng hết đường của bà rồi..."

Vài người khách trẻ tuổi ngồi bàn bên giật mình nhìn sang, có người buột miệng tặc lưỡi: "Trời ơi, phí cả hũ đường to tướng!".

Nụ cười xòa của cụ bà và tấm màn che chở cho bạn đời

Trong khoảnh khắc ấy, tôi nín thở nhìn cụ bà B. Tôi từng chứng kiến không biết bao nhiêu vụ việc ở các quán xá đời thường: Chỉ cần chồng hay vợ lỡ tay làm đổ vỡ đồ đạc trước mặt người ngoài là lập tức một tràng cằn nhằn, chì chiết, mắng mỏ té tát sẽ trút xuống đầu đối phương để trút giận và để chứng minh cho thiên hạ thấy "tôi không có lỗi, lỗi tại người kia vụng về".

Nhưng cụ bà B. không hề làm thế. Không một cái nhíu mày, không một tiếng thở dài bực dọc. Cụ bà lập tức đứng dậy, bước nhanh lại nắm lấy cánh tay đang run rẩy của cụ ông, nhẹ nhàng vỗ về:

"Không can chi đâu ông ơi! Đường đổ thì tui quét, tí nữa tui lấy âu khác ra bán, có mấy đồng bạc lẻ ăn thua gì. May mà cái âu nó không trúng vô chân ông, ông có bị trầy xước chỗ mô không?"

Cụ ông thở phào một hơi dài, nét căng thẳng trên gương mặt già nua dần giãn ra. Cụ bà dắt ông lại chiếc ghế đẩu kê ở góc khuất gió nhất dưới gốc cây, ấn ông ngồi xuống, tự tay rót một bát nước ngô luộc bốc khói nghi ngút đưa tận tay ông:

"Ông ngồi đây uống nước ấm cho hồi sức đi, để đó tui với chú thợ đây dọn loáng cái là sạch bong ngay ấy mà."

Nói rồi, cụ bà quay sang nhìn tôi và mấy người khách xung quanh, nở một nụ cười hồn hậu và đôn hậu lạ kỳ:

"Mấy đứa thông cảm giùm bà nghen, ông nhà bà dạo này mắt kém tay run, thương bà ngồi gió lạnh nên chạy mang áo ra rồi lỡ tay chút xíu. Đừng ai cười ông nghen tội nghiệp."

Tôi vội buông thìa chè, chạy lại lấy chiếc chổi đót và cái hót rác gom sạch đống đường đổ trên vỉa hè. Mấy người khách trẻ tuổi bàn bên cũng im bặt, ánh mắt họ nhìn hai ông bà bỗng chốc chuyển từ sự khó chịu sang một sự cảm phục và kính trọng sâu sắc.

Soi lại thói hơn thua và căn bệnh bóc mẽ nhau của người U40

Sau khi quét dọn xong xuôi, cụ ông ngồi nhấp từng ngụm nước ấm dưới gốc cây xà cừ, ánh mắt nhìn theo từng cử chỉ múc chè của cụ bà với một sự dịu dàng và biết ơn vô hạn. Cụ bà múc cho tôi một bát chè mới, dứt khoát không lấy tiền bát chè đổ vỡ.

Tôi ngồi xuống chiếc ghế nhựa cạnh xe chè, nhìn đôi vợ chồng già đã đi qua hơn nửa thế kỷ bên nhau, lòng dâng lên một sự xúc động nghẹn ngào. Tôi khẽ hỏi cụ bà:

"Bà ơi, hai ký đường thời nay cũng mấy chục ngàn bạc, lại đổ vỡ ngay trước mặt khách khứa đang ngồi đông. Sao bà không bực mình một chút nào hết rứa bà?"

Cụ B. vừa lau chiếc muôi múc chè, vừa mỉm cười nhìn tôi bằng đôi mắt đục mờ của thời gian:

"Chú ơi, đời người sống với nhau được mấy mươi năm đâu. Hai ký đường thì mua lại được mấy hồi, nhưng cái thể diện và lòng tự trọng của người đàn ông trước mặt người đời một khi bị bà vợ chửi bới, làm nhục thì không vàng bạc nào mua lại được hết chú à."

Bà cụ dừng tay lại một nhịp, giọng bà trầm xuống như lời tâm sự từ ruột gan:

"Vợ chồng sống với nhau hơn năm mươi năm nay, từ thời đói rách bom đạn chia nhau củ khoai củ sắn, có lúc nào không va chạm bất đồng đâu chú. Nhưng ông nhà bà dạy bà một điều từ thời trẻ: Trong nhà đóng cửa lại, có giận hờn, có sai sót thì bảo ban nhau, thậm chí khóc lóc cãi nhau cho ra lẽ; nhưng hễ bước chân ra khỏi cánh cửa nhà, đứng trước mặt người ngoài, thì vợ chồng phải là chiếc khiên che chắn thể diện cho nhau. Hạ thấp chồng mình trước đám đông thì người ta không cười ông ấy đâu, người ta cười cả cái nếp nhà của mình. Mình biết thương cái sự vụng về của người ta lúc về già, thì người ta mới thương lại những lúc mình ốm đau lẩm cẩm chứ chú."

Nghe cụ bà nói từng lời mộc mạc mà thấm thía tận đáy lòng, tôi thấy mình như chết lặng.

Ở cái tuổi U40 này, tôi đã chứng kiến biết bao nhiêu cuộc hôn nhân của bạn bè, của những người quen ngoài xã hội tan vỡ trong ê chề. Thời buổi hiện đại, người ta yêu nhau rất nhanh nhưng làm tổn thương nhau cũng tàn nhẫn vô cùng. Chỉ vì một câu nói lỡ lời, một sự bất cẩn nhỏ nhặt trong bữa tiệc gia đình hay việc chồng quên mua một món đồ, người vợ sẵn sàng lườm nguýt, xỉa xói, buông những lời mạt sát làm bẽ mặt chồng trước mặt bạn bè người quen. Thậm chí nhiều người còn đem chuyện xích mích phòng the, chuyện vụng về của bạn đời lên mạng xã hội bóc phốt, đăng đàn để tìm kiếm sự hả hê và những nút bấm thương hại của người dưng nước lã.

Người ta tưởng làm như vậy là thể hiện bản lĩnh, là nắm đằng chuôi trong gia đình, nhưng thực chất đó là sự nông cạn và tàn nhẫn nhất trong tình nghĩa vợ chồng. Khi con người ta sẵn sàng đạp đổ thể diện của người đầu ấp tay gối để đổi lấy chút sĩ diện hão huyền của bản thân, cuộc hôn nhân đó đã bắt đầu chết từ bên trong.

Nhìn cụ bà B. dịu dàng che chở cho sự lúng túng của cụ ông giữa phố đông, tôi nhận ra đỉnh cao của tình yêu tuổi già không phải là những lời thề non hẹn biển lãng mạn thời son trẻ, mà là sự bao dung vô điều kiện đối với những yếu đuối, vụng về của nhau khi thân xác đã hao mòn theo năm tháng.

Chiếc áo khoác ấm sưởi ấm cả hoàng hôn phố thị

Trời chập tối, ngọn đèn đường trên phố Quang Trung bật sáng, rọi những vệt sáng vàng ấm áp xuống góc vỉa hè. Cụ ông đứng dậy, cẩn thận giúp cụ bà mặc chiếc áo khoác gió vào người, kéo khóa áo lên tận cổ rồi dắt chiếc xe đạp cũ đi bên cạnh chiếc xe đẩy của bà cụ để cùng nhau đi về căn nhà nhỏ cuối con hẻm.

Bóng hai mái đầu bạc phơ chụm vào nhau, bước đi chậm rãi giữa dòng người xe hối hả của phố thị, tạo nên một khung cảnh bình yên và đẹp đẽ đến nao lòng.

Hôn nhân trăm năm không phải là một hành trình phẳng lặng không gợn sóng, mà là một hành trình dài hai con người cùng nhau đi qua giông bão, biết giữ gìn cho nhau từng chút tự trọng nhỏ nhất giữa cuộc đời trần trụi. Giữ thể diện cho bạn đời nơi đông người không phải là sự giả tạo, mà là biểu hiện cao nhất của sự trân trọng, lòng biết ơn và đạo nghĩa vợ chồng sâu nặng.

Bát chè đậu xanh chiều nay dẫu có đổ đi hai ký đường, nhưng tôi đã nhận về một bài học vô giá về nếp nhà và tình người: Khi biết lấy sự bao dung làm chiếc chăn ấm che chở cho những vụng về của nhau, thì dẫu bão giông cuộc đời có gầm rít ngoài hiên, ngọn lửa hạnh phúc dưới mái nhà vẫn sẽ mãi mãi ấm áp và không bao giờ tắt.