Cầm chén trà nóng trên tay, D. ngập ngừng rồi bật khóc. Cô bé tâm sự rằng suốt mấy tháng qua, cô như người đứng giữa ngã ba đường, mất ngủ triền miên vì một câu hỏi muôn thuở của tuổi trẻ: Nên chọn người thương mình hay chọn người mình thương?

Một bên là Q. (30 tuổi, kỹ sư thiết kế phần cứng vi mạch), người đã kiên trì theo đuổi cô bé ròng rã suốt hai năm trời. Q. chu đáo đến mức tỉ mỉ, sáng sớm mua xôi bắp nóng móc sẵn trước cửa phòng trọ, xe cô bé xẹp lốp hay máy tính chập chờn chỉ cần gọi một tiếng là có mặt ngay. Anh sẵn sàng nhẫn nhịn mọi cơn hờn dỗi của cô, gia đình hai bên đều khen anh hiền lành, bảo cô lấy được anh thì sướng như tiên. Nhưng khổ nỗi, ở cạnh Q., lòng cô bé phẳng lặng như tờ giấy trắng. Cô không hề có chút cảm giác rung động của tình yêu nam nữ, chỉ có sự cảm kích và cảm giác mang ơn. Mỗi lần Q. nắm tay hay ngỏ lời tính chuyện trăm năm, cô lại thấy ngột ngạt, bứt rứt và nơm nớp lo sợ cảm giác có lỗi.

Một bên là K. (29 tuổi, đạo diễn hình ảnh tự do), người đàn ông khiến tim cô đập loạn nhịp ngay từ cái nhìn đầu tiên. K. tài hoa, phóng khoáng, mỗi cuộc trò chuyện với anh đều khiến cô say mê, háo hức. Nhưng K. lại như một cơn gió hoang không bao giờ chịu dừng chân. Anh lúc ấm áp nồng nàn, lúc lại lạnh lùng biến mất cả tuần không một tin nhắn. Cô bé kiệt sức chạy theo lịch trình của anh, nén nhịn những tủi thân để làm vừa lòng anh, đến mức thấy mình ngày càng tiều tụy và đánh mất bản sắc của chính mình.

Cô bé nhìn tôi, đôi mắt đỏ hoe ngấn lệ: Chú ơi, mẹ con bảo phụ nữ lấy người thương mình thì cả đời được chiều chuộng, còn đâm đầu vào người mình thương thì chỉ rước khổ vào thân. Lẽ nào hạnh phúc cả đời người con gái chỉ là một phép chọn trừu tượng đầy thỏa hiệp như rứa hả chú?.

Tôi nhìn cô bé, khẽ thở dài rồi mỉm cười xoa dịu: Ai dạy cho con cái bài toán nhị phân què cụt đó rứa con? Cuộc đời này không bắt con phải chọn giữa một bên là nợ ân tình nghẹt thở, và một bên là cuộc rượt đuổi quỵ lụy đến kiệt cùng. Hạnh phúc trăm năm chưa bao giờ nằm ở việc ai thương ai nhiều hơn, mà là hai con người cùng thương nhau và cùng biết cúi xuống nhìn nhau.

1. Ảo Tưởng "Lấy Người Thương Mình Để Được Sướng": Sự Ích Kỷ Tinh Vi Dưới Vỏ Bọc Thực Tế

Người đời, nhất là các bậc phụ huynh đi trước, thường khuyên con gái nên chọn người đàn ông yêu mình tha thiết. Lập luận đưa ra nghe rất thực tế và êm tai: người ta yêu mình nhiều thì người ta sẽ nhường nhịn, chăm sóc, không để mình phải chịu khổ hay lo nghĩ chuyện cơm áo gạo tiền.

Nhưng người ta đã quên mất một sự thật tâm lý vô cùng nghiệt ngã: Sự cảm kích và lòng biết ơn không bao giờ có thể chuyển hóa thành tình yêu nam nữ đích thực.

Khi con bước vào hôn nhân với một người con không hề có chút rung động nào:

• Tình thương của người ta sẽ biến thành gánh nặng ngục tù: Ban đầu, con thấy an tâm vì được chiều chuộng. Nhưng càng về sau, từng bữa cơm họ nấu, từng chiếc áo họ giặt, từng lời hỏi han ân cần của họ sẽ trở thành những món nợ ân tình đè nặng lên vai con. Con không thể đáp lại bằng ánh mắt say đắm, không có cảm xúc muốn ôm ấp hay gần gũi, và con sẽ luôn sống trong sự cắn rứt lương tâm vì thấy mình là kẻ lừa dối.
• Sự nhẫn nhịn của đối phương sẽ nuôi dưỡng mầm mống coi thường: Tâm lý con người rất kỳ lạ và tàn nhẫn. Khi được một người cung phụng vô điều kiện mà trong lòng không có sự kính trọng và rung động, người ta rất dễ sinh ra tâm lý xem thường. Con sẽ dễ cáu gắt, chì chiết những vụn vặt của họ, biến sự dịu dàng của mình thành nét mặt cau có mỗi khi về nhà.
• Tước đoạt hạnh phúc chính đáng của một người tử tế: Người đàn ông yêu con sâu sắc xứng đáng nhận lại một ánh mắt yêu thương trọn vẹn từ một người phụ nữ khác thật lòng yêu họ. Việc con gật đầu cưới họ chỉ để tìm kiếm một chỗ dựa an toàn chính là hành vi tước đoạt cơ hội tìm thấy tình yêu đích thực của đời họ, đó là sự tàn nhẫn núp bóng sự an phận.

Không có sự chịu đựng nào đáng thương bằng việc hai con người nằm chung một chiếc giường nhưng tâm hồn lại xa cách vạn dặm, một người cố gắng cho đi trong vô vọng còn một người ngột ngạt vì phải nhận thứ mình không mong muốn.

2. Chiếc Bẫy "Đâm Đầu Theo Người Mình Thương": Cơn Nghiện Bấp Bênh Của Lòng Tự Ái

Ngược lại, cái bẫy của việc cố chấp chạy theo người mình thương say đắm nhưng người ta lại hờ hững lại là một bi kịch của lòng tự ái và ảo tưởng giải cứu.

Nhiều người trẻ nhầm lẫn giữa sự bất an thường trực với tình yêu mãnh liệt. Cảm giác tim đập thình thịch khi chờ đợi một dòng tin nhắn sau nhiều ngày bặt tăm, cảm giác hạnh phúc tột cùng khi được người ta ban phát cho một chút quan tâm vụn vặt, thực chất không phải là tình yêu. Đó là phản xạ sinh lý của một cơn nghiện cảm xúc bấp bênh, nơi con bị thao túng bởi sự không chắc chắn.

Khi con hạ mình chạy theo một người không xem con là ưu tiên hàng đầu:

• Con tự biến mình thành phương án dự phòng: Họ chỉ tìm đến con khi họ buồn chán, khi các mối quan tâm khác của họ gặp trục trặc, hoặc khi họ cần một người lắng nghe để thỏa mãn cái tôi của bản thân. Khi cơn vui qua đi, họ lại quay lưng bước đi, để lại con với căn phòng trống và sự cô độc đến lạnh người.
• Tự bào mòn phẩm giá và lòng tự trọng: Để giữ chân người ta, con sẵn sàng thay đổi cách ăn mặc, đổi sở thích, gác lại công việc cá nhân, và chấp nhận cả những lời hẹn hò thất hứa. Càng hạ thấp ranh giới của bản thân, con càng trở nên rẻ rúng trong mắt đối phương. Kẻ không trân trọng con sẽ không bao giờ vì sự hy sinh quỵ lụy của con mà quay lại yêu thương con chân thành.
• Ảo tưởng mình là ngọn lửa sưởi ấm tảng băng: Con nghĩ rằng chỉ cần mình kiên trì, dùng sự bao dung và tình cảm nồng nhiệt thì một ngày nào đó họ sẽ cảm động mà thay đổi. Nhưng cuộc đời này tàn nhẫn lắm các con ạ, tảng băng không tan vì ngọn nến nhỏ, nó chỉ làm tắt lịm ngọn nến mà thôi. Người không thương con thì sự ân cần của con trong mắt họ chỉ là sự phiền phức.

3. Tiêu Chuẩn Vàng Của Hôn Nhân Trăm Năm: Tình Cảm Phải Là Dòng Chảy Hai Chiều

Hôn nhân bền vững chưa bao giờ là cuộc giao dịch xem bên nào lời hơn, bên nào chịu thiệt nhiều hơn. Nó không phải là chiếc bập bênh mà một bên luôn ở trên cao hưởng thụ còn một bên còng lưng gánh vác ở phía dưới.

Một mối quan hệ xứng đáng để con trao gửi cả cuộc đời bắt buộc phải hội tụ đủ sự tương hỗ song phương:

• Có sự rung động cảm xúc tự nhiên: Con nhìn thấy ở người đó những nét đáng yêu, cảm thấy ấm áp khi ngồi cạnh nhau, cảm thấy háo hức được chia sẻ những câu chuyện vui buồn mỗi ngày. Đó là sự rung động không cần gượng ép, không cần vay mượn.
• Có sự tôn trọng và ưu tiên rõ ràng: Người đó xem con là một phần quan trọng trong các kế hoạch tương lai của họ. Họ công khai mối quan hệ với bạn bè, gia đình, chủ động giữ lời hứa và không bao giờ để con phải rơi vào trạng thái hoang mang, đoán già đoán non về vị trí của mình trong lòng họ.
• Có sự cùng chung tay gánh vác đời thường: Khi giông bão kéo đến, họ không bỏ chạy một mình, cũng không đứng nhìn con vật lộn trong nước mắt. Hai đứa biết xắn tay áo cùng dọn dẹp gian bếp, cùng chia sẻ tiền bạc chi tiêu, cùng ngồi lại tìm giải pháp tháo gỡ khi bất đồng quan điểm thay vì im lặng trừng phạt nhau.

Nếu một mối quan hệ chỉ có một người nỗ lực bước đi, còn người kia đứng yên hoặc lùi lại, thì dù con có đi bao nhiêu bước cũng không bao giờ có thể chạm tới bến đỗ bình yên.

4. Dũng Khí Sống Một Mình Kiêu Hãnh Khi Chưa Gặp Đúng Người

Nhiều đứa trẻ vì sợ cô đơn, sợ áp lực tuổi tác của gia đình hay sợ miệng lưỡi thế gian bàn tán mà vội vàng nhắm mắt đưa chân, chọn bừa một người thương mình để an phận, hoặc chấp nhận làm cái bóng bên đời người mình thương để có một danh phận hờ.

Đó là canh bạc liều lĩnh nhất của cuộc đời. Cô đơn khi sống một mình chỉ là cảm giác trống trải trong một vài khoảnh khắc cuối tuần, nhưng cô đơn trong chính cuộc hôn nhân của mình mới là bản án tù đày gặm nhấm tâm hồn con mỗi ngày.

Hãy nhớ kỹ những điều này:

• Thà chậm mà chắc: Đừng vì chiếc đồng hồ sinh học hay sự hối thúc của người xung quanh mà biến hôn nhân thành một cuộc chạy đua cho kịp chỉ tiêu. Con cưới sớm hay muộn không quan trọng, quan trọng là con cưới đúng người và sống hạnh phúc.
• Học cách tự làm đầy chiếc cốc của chính mình: Một người biết tự chăm sóc bản thân, có công việc ổn định, có niềm đam mê riêng, có sức khỏe và sự an ổn nội tâm sẽ không bao giờ bước vào tình yêu với tâm thế của kẻ ăn xin tình cảm. Khi chiếc cốc tâm hồn của con đã tràn đầy năng lượng tích cực, con sẽ tự khắc thu hút những người tử tế và biết yêu thương con đúng cách.
• Sẵn sàng buông tay những gì lệch nhịp: Hãy dũng cảm nói lời từ chối dứt khoát với người con không yêu để họ tìm bến đỗ mới, và can đảm cắt đứt với kẻ xem thường con để trả lại cho mình sự tự do thanh thản.

Cứ Để Trái Tim Tự Bước Đi Trên Con Đường Của Nó

Cơn mưa chiều bên ngoài hiên tiệm bắt đầu ngớt hạt, những giọt nước mưa cuối cùng rỏ tí tách từ mép mái tôn xuống mặt đường. Cô bé D. im lặng rất lâu, hai bàn tay nhỏ nhắn ôm chặt lấy chén trà gừng đã nguội bớt. Cô bé khẽ ngẩng đầu lên nhìn tôi, khóe mắt rưng rưng nhưng ánh nhìn đã bớt đi vẻ hoang mang:

Chú ơi, những điều chú nói con đều thấm thía từng lời. Con biết anh Q. tốt với con vô cùng, và con cũng hiểu nếu cứ đâm đầu theo anh K. thì trái tim con sẽ còn phải nếm trải nhiều giông bão, nhiều đêm mất ngủ nữa. Nhưng con không thể dối lòng mình được chú à. Con không thể nhắm mắt gật đầu cưới một người chỉ vì sự an toàn và lòng biết ơn, để rồi cả đời nằm cạnh nhau mà lòng lạnh ngắt như tảng băng. Con vẫn muốn cho trái tim mình một cơ hội được rung động, được yêu thương hết mình dù có thể con sẽ phải trả giá bằng những giọt nước mắt. Con sợ sau này bốn mươi, năm mươi tuổi, con sẽ ngồi ân hận vì tuổi trẻ mình đã quá hèn nhát không dám sống thật với lòng mình...

Tôi nhìn cô bé, khẽ thở dài một tiếng thật nhẹ rồi mỉm cười xòa, với tay lấy chiếc phích rơm châm thêm cho cô bé một chút nước ấm. Tôi hoàn toàn không buông một lời khuyên can nào nữa, cũng chẳng phán xét hay trách cứ cô bé là bồng bột, dại dột. Ở đời này, tôi không phải là cô bé, tôi đâu có ở trong hoàn cảnh của con, đâu có mang lồng ngực đang đập thổn thức của một cô gái tuổi hai mươi bảy, và tôi cũng chẳng thể sống thay hay chịu đau giùm con được. Khi một con người đã suy nghĩ cặn kẽ và tha thiết mong muốn được dấn thân, thì cách tốt nhất của người đi trước là lùi lại và cứ để người ta làm. Có những bài học đường đời bắt buộc phải tự mình đi qua giông bão, tự mình vấp ngã và trầy da tróc vảy thì mới thực sự vỡ lẽ. Người ngoài dẫu có từng trải đến mấy cũng không thể học hộ hay ngã giùm.

Tôi vỗ nhẹ lên vai cô bé một cái thật ấm rồi bảo: Con đã thông suốt và lòng con đã muốn rứa thì con cứ làm đi. Tuổi trẻ của con, con cứ sống trọn vẹn với nó, dấn thân một lần cho thỏa nỗi lòng để sau này không phải thở dài hai chữ giá như. Chú không ở trong hoàn cảnh của con nên chú không cản, chú chỉ mong con nhớ một điều: thương người ta mấy thì thương, cũng phải giữ lại cho mình một lối về và chút tự trọng làm người. Cứ bước ra ngoài kia đi con. Nếu mai này có mệt nhoài, có trầy trật quá mà muốn tìm một chỗ ngồi thở, thì tiệm điện nước của chú vẫn ở đây, chén trà ấm này vẫn luôn còn phần cho con.

Cô bé D. đứng dậy cúi đầu chào tôi, nở một nụ cười nhẹ nhõm rồi bước ra dắt chiếc xe máy. Tôi đứng tựa bên khung cửa gỗ, lặng nhìn theo bóng lưng thon nhỏ của cô bé hòa vào dòng người tan tầm đang hối hả xuôi ngược trên đường 2 Tháng 9. Cuộc đời mỗi con người là một hành trình độc bản. Đôi khi sự tử tế và ấm áp lớn nhất của một người từng trải không phải là cố dựng rào chắn cản đường người ta, mà là lặng lẽ đứng lùi về phía sau, bao dung tôn trọng sự tự quyết của họ và giữ sẵn một ngọn đèn ấm đón họ nếu mai này họ có vấp ngã quay về.