Tôi kéo ấm trà xanh đang ủ nóng trên bếp than, rót cho B. một chén:

"Uống ngụm trà nóng cho ấm người đã con. Chuyện chi mà mặt mày thất thần, lái xe trong mưa gió rét buốt thế này?"

B. cầm chén trà, hai bàn tay run run vì lạnh, thở dài một hơi não nuột:

"Chú ơi, con vừa nói chuyện với ba mẹ con ở quê Quảng Nam ra. Con thưa với hai bác chuyện con muốn cưới Q., người yêu con. Ba con nghe xong sa sầm mặt mày đứng phắt dậy, lớn tiếng mắng con là dại dột, còn mẹ con thì ngồi khóc ngất, bảo con là trai tân đàng hoàng, có học thức, có công việc ổn định mà sao lại đâm đầu đi rước một người đàn bà đã qua một lần đò lại còn đèo bòng đứa con gái năm tuổi. Ba mẹ con bảo nếu con nhất quyết cưới cô ấy thì từ mặt con, không cưới xin gì hết. Con bế tắc quá chú à, con thương Q. và thương cả đứa nhỏ, nhưng áp lực từ họ hàng dòng tộc đè nặng lên vai con nặng trĩu."

Tôi nhìn B., chàng trai trẻ đôn hậu, sống trách nhiệm và chân thành. Câu chuyện của B. không phải là chuyện cá biệt. Trong xã hội ta, dẫu miệng người đời có nói về sự văn minh hay bình đẳng đến đâu, thì định kiến ngấm ngầm đối với người phụ nữ đơn thân nuôi con vẫn còn là một bức tường đá vô cùng khắc nghiệt.

1. Yêu một người mẹ đơn thân là yêu một gói trách nhiệm trọn gói

Tôi châm thêm chút nước sôi vào ấm trà, giọng tôi chậm rãi mà điềm tĩnh:

"Con ngồi yên đó nghe chú nói một lần cho rõ. Chú không khuyên con nên bỏ hay nên tiếp tục, chú chỉ muốn con tự soi lại cái bản lĩnh đàn ông trong lòng con trước đã.

Yêu một người phụ nữ đã từng gãy gánh một lần và đang dắt theo một đứa con nhỏ, nó khác hoàn toàn với việc con hẹn hò với một cô gái trẻ độc thân son rỗi. Khi con chọn bước vào cuộc đời của Q., con không thể chỉ yêu riêng một mình cô ấy. Con bắt buộc phải chấp nhận và yêu thương cả một gói trách nhiệm đi kèm: người phụ nữ đó, đứa con của cô ấy, và cả cái bóng quá khứ của người chồng cũ vẫn còn hiện diện qua đứa trẻ."

Nhiều chàng trai trẻ bước vào mối quan hệ này với một trái tim bồng bột, lãng mạn hóa tình yêu thành một cuốn tiểu thuyết cứu rỗi. Họ nghĩ rằng mình chỉ cần tốt bụng, ga-lăng và bao dung là có thể làm người hùng che chở cho hai mẹ con. Nhưng đời thực không phải là trang sách cổ tích.

Đứa trẻ năm tuổi đó không mang dòng máu của con. Nó sẽ có những ngày ốm sốt quấy khóc cả đêm, có những lúc bướng bỉnh không nghe lời, và thậm chí trong một khoảnh khắc vô tình, nó có thể nhìn con bằng ánh mắt xa lạ rồi thốt lên: "Chú không phải là ba của con!". Những lúc đó, nếu tình thương của con chỉ là sự thương hại bộc phát hay sự cố gắng gượng gạo để lấy lòng mẹ nó, con sẽ lập tức cảm thấy thất vọng, hụt hẫng và nảy sinh sự khó chịu ngấm ngầm.

Hơn nữa, người cha ruột của đứa bé vẫn còn đó trên giấy tờ và huyết thống. Dù họ đã ly hôn, họ vẫn có quyền thăm nom con, có nghĩa vụ chu cấp hàng tháng, và mỗi năm vào dịp sinh nhật con hay lễ Tết, người đàn ông ấy vẫn có lý do chính đáng để xuất hiện, gọi điện thoại hay gặp gỡ. Nếu con là người có tính sở hữu hẹp hòi, hay ghen tuông vụn vặt và luôn mang tâm lý so đo với quá khứ của vợ, thì chính sự xuất hiện hợp pháp của đứa trẻ và người cũ sẽ trở thành cái gai đâm nát hạnh phúc gia đình con mỗi ngày.

2. Người phụ nữ từng đổ vỡ không cần người hùng, họ cần một chiếc neo bình yên

"Thế Q. đối với con ra sao?" Tôi hỏi B.

B. nhìn tôi, ánh mắt chùng xuống với sự xúc động sâu xa:

"Dạ chú, Q. hơn con hai tuổi, mở một tiệm hoa tươi nhỏ trên đường Hoàng Diệu. Cô ấy từng bị chồng cũ bội bạc, đánh đập và bỏ rơi lúc con bé mới được tám tháng tuổi. Suốt bốn năm qua, một mình cô ấy vừa thức khuya dậy sớm bó từng lẵng hoa kiếm tiền nuôi con, vừa làm cha vừa làm mẹ.

Ở bên Q., con chưa từng thấy một người phụ nữ nào kiên cường và biết điều như cô ấy. Cô ấy không bao giờ đòi hỏi con phải mua sắm quà cáp đắt tiền, cũng chưa từng giục con chuyện cưới xin. Khi biết ba mẹ con phản đối gay gắt, tối qua Q. đã khóc và chủ động nói lời chia tay với con. Cô ấy bảo: Anh là trai tân, tương lai còn dài rộng, anh đừng vì mẹ con em mà mang tội bất hiếu với ba mẹ. Em đã quen với sự cô độc rồi, em không sao đâu. Nghe cô ấy nói câu đó, tim con đau thắt lại chú à. Con biết cô ấy yêu con nhiều lắm, nhưng cô ấy sợ làm khổ con."

Tôi nhấp một ngụm trà đậm, gật đầu thấu hiểu:

"Đó chính là vết sẹo tâm hồn của người phụ nữ từng chịu tổn thương sâu sắc con à. Người phụ nữ từng bị phản bội và ruồng bỏ trong hôn nhân, họ như một con chim non từng bị trúng tên, hễ thấy bóng cành cây cong là giật mình sợ hãi. Họ đã mất đi niềm tin ngây thơ vào những lời hứa hẹn ngọt ngào. Họ không cần một người đàn ông đến vẽ ra lâu đài cát hay hứa hẹn trăng sao; cái họ cần duy nhất là sự an toàn, sự tử tế bền bỉ và một chỗ dựa vững vàng không bao giờ quay lưng lại khi sóng gió nổi lên."

Tôi nhìn thẳng vào mắt B., giọng nghiêm nghị:

"Nếu con cảm thấy mình chưa đủ chín chắn, nếu con vẫn còn sợ những lời xầm xì bàn tán của thiên hạ, nếu con vẫn còn dao động trước sự phản đối của gia đình, thì chú khuyên con hãy can đảm buông tay cô ấy ngay lúc này. Đừng gieo cho người ta hy vọng rồi nửa chừng lại buông xuôi vì mệt mỏi. Người phụ nữ ấy đã nát lòng một lần rồi, họ không còn đủ thanh xuân và nước mắt để chịu thêm một lần dang dở thứ hai đâu con."

3. Ba câu hỏi thử thách bản lĩnh đàn ông trước khi quyết định

B. ngồi lặng đi rất lâu. Mưa ngoài trời vẫn rơi rả rích trên mái tôn tiệm điện nước. Cậu hít một hơi thật sâu, ngẩng đầu lên nhìn tôi:

"Chú ơi, nếu con quyết tâm đi tiếp và muốn bảo vệ mẹ con cô ấy đến cùng, con phải làm những gì hả chú?"

Tôi mỉm cười, vỗ nhẹ lên vai chàng trai trẻ:

"Muốn đi đường dài, con phải tự trả lời rành rẽ ba câu hỏi lớn này trong lòng:

Thứ nhất, con có đủ lòng trắc ẩn để xem đứa trẻ như một phần máu thịt của chính cuộc đời con hay không? Đừng bao giờ mang tâm lý 'yêu mẹ nên phải cố nuốt đứa con'. Đứa trẻ rất nhạy cảm, nó cảm nhận được đâu là sự chịu đựng chiếu lệ và đâu là cái ôm ấm áp chân thành. Con phải kiên nhẫn làm bạn với nó, dạy nó học bài, cùng nó chơi trò chơi, kiên nhẫn lắng nghe nó và bao bọc nó bằng tình thương của một người lớn tử tế, không phân biệt con chung hay con riêng.

Thứ hai, con có đủ bản lĩnh để làm chiếc lá chắn che chở cho cô ấy trước gia đình con hay không? Ba mẹ con phản đối là chuyện bình thường theo tâm lý của các bậc làm cha làm mẹ ở quê. Đừng dại dột đứng lên cãi tay đôi hay cãi tay đôi hay to tiếng gay gắt đòi từ mặt ba mẹ, làm như rứa chỉ khiến ba mẹ con thêm ác cảm với Q. Hãy dùng sự trưởng thành và kiên trì của con: tự lập hoàn toàn về kinh tế, đưa mẹ con Q. về thăm ba mẹ bằng sự lễ phép, chân thành và chu đáo. Để thời gian và nếp sống đàng hoàng, đạo đức của Q. chứng minh cho ba mẹ con thấy rằng con trai họ đã không chọn lầm người.

Thứ ba, con có dám cam kết một chữ Tín đến trọn đời hay không? Khi cuộc sống sau này nảy sinh mâu thuẫn, bát đũa có lúc xô nhau, con có giữ được cái miệng mình không bao giờ đem chuyện quá khứ hay đứa con riêng ra để chì chiết, dằn vặt cô ấy hay không? Chỉ cần một lần trong cơn nóng giận con buông lời: 'Nếu không nhờ tôi thì mẹ con cô làm sao có ngày hôm nay', thì toàn bộ tình nghĩa bao năm sẽ tan tành thành tro bụi."

B. lắng nghe từng lời của tôi, những ngón tay nắm chặt lại, ánh mắt từ sự hoang mang ban đầu dần chuyển sang sự kiên định, rắn rỏi của một người đàn ông thực thụ:

"Con hiểu rồi chú. Con yêu Q. không phải vì thương hại, mà vì con thật lòng kính trọng nhân cách và nghị lực của cô ấy. Con sẽ tự mình về quê nói chuyện lại với ba mẹ, con sẽ chứng minh bằng công việc và sự chín chắn của con. Con sẽ không bao giờ buông tay mẹ con cô ấy."

Tôi nhìn B., lòng dâng lên một niềm tin cậy ấm áp. Tôi rót đầy chén trà đưa cho con:

"Uống cạn chén trà này đi con trai. Đi đứng cho đàng hoàng, sống cho tử tế. Khi người đàn ông dám gánh vác trách nhiệm trên vai, thì không có định kiến nào của miệng đời có thể quật ngã được hạnh phúc của con. Ngày nào cưới được cô ấy, chú sẽ đích thân ra tiệm hoa của Q. đặt một lẵng hoa đẹp nhất để mừng cho bản lĩnh của con!"

B. đứng dậy, cái cúi đầu chào tôi chan chứa sự biết ơn và tự tin mới. Bóng lưng vững chãi của chàng trai trẻ bước ra thềm mưa, hòa vào dòng người của thành phố.

Bản lĩnh của một người đàn ông trong tình yêu không bao giờ đo đếm bằng việc anh ta cưới được một cô gái hoàn hảo theo tiêu chuẩn của người đời. Bản lĩnh thực sự nằm ở chỗ: anh ta dám cúi xuống nắm lấy một bàn tay từng chịu nhiều giông bão, bao bọc một đứa trẻ vô tội bằng tất cả sự chân thành, và biến một mái nhà từng đổ vỡ thành một tổ ấm ngập tràn tiếng cười và sự bình yên trọn vẹn.